Aktualności

Pierwsza skuteczna integracja technik laserowych i mikrofalowych na pokładach satelitów Galileo i GLONASS
22-10-2021

Naukowcom z Instytutu Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (UPWr) i Politechniki w Monachium (TUM) po raz pierwszy udało się skutecznie połączyć dwie niezależne techniki satelitarne: mikrofalową – GNSS oraz laserową – SLR. Integracja technik odbywa się na pokładzie satelitów Galileo oraz GLONASS, a jej wynikiem jest pionierska metodologia realizacji ziemskich układów odniesienia w przestrzeni kosmicznej, niezależnie od pomiarów wykonywanych na Ziemi.

Rola technik kosmicznych i satelitarnych w realizacji globalnych układów odniesienia

Badanie i opis systemu ziemskiego polega na identyfikacji oraz umiejscowieniu w czasie i przestrzeni występujących w nim zjawisk. Zadaniem globalnej geodezji jest zapewnienie dokładnego i stabilnego w czasie układu odniesienia, który stanowi referencję dla obserwacji np. ruchu płyt tektonicznych, zmiany poziomu wód w oceanach, precyzyjnej nawigacji, a także w realizacji prac geodezyjnych. Obecnie globalny układ odniesień przestrzennych realizowany jest wyłącznie za pomocą technik kosmicznych i satelitarnych tj. Globalnych Nawigacyjnych Systemów Satelitarnych (and. Global Navigation Satellite Systems, GNSS), Laserowych Pomiarów Odległości (and. Satellite Laser Ranging SLR), Interferometrii Wielkobazowej (ang. Very Long Baseline Interferometry, VLBI), oraz Orbitografii Dopplerowskiej i Radiopozycjonowania Zintegrowanego przez Satelity (ang. Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite, DORIS). Aktualnie wkład poszczególnych technik kosmicznych rozpatrywany jest osobno, natomiast ich połączenie obywa się za pomocą pomierzonych lokalnie wektorów łączących (ang. local ties) pomiędzy odbiornikami poszczególnych technik w obserwatoriach na powierzchni Ziemi. Wektory te otrzymywane są w wyniku obliczeń wykonywanych na podstawie naziemnych obserwacji geodezyjnych, które gromadzone są przy pomocy geodezyjnych instrumentów, takich jak precyzyjne niwelatory oraz tachimetry. Obliczenia lokalnych wektorów łączących nie odbywają się jednak w sposób operacyjny, lecz raz na kilka lat, a obserwacje wykonuje się pomiędzy często niejednoznacznie identyfikowalnymi centrami odbiorczymi instrumentów poszczególnych technik, gdyż nie można dokładnie zidentyfikować punktu, w którym gromadzone są mikrofale. Ponadto, wektory lokalne zawierają informację pomiędzy sensorami poszczególnych technik kolokowanymi wyłącznie w jednym obserwatorium.

Integracja technik kosmicznych na pokładzie satelitów nawigacyjnych

Nowoczesne satelity globalnych nawigacyjnych systemów satelitarnych GNSS, takich jak europejski Galileo, rosyjski GLONASS, czy chiński BeiDou wyposażone są w retroreflektory do pomiarów laserowych, które umożliwiają naziemnym stacjom SLR śledzenie satelitów. W rezultacie satelity GNSS stanowią doskonałą platformę integrującą na pokładzie dwie techniki satelitarne, GNSS i SLR. Połączenie odbywa się za pomocą wektora w przestrzeni kosmicznej (ang. space tie) pomiędzy centrum fazowym anteny transmitującej sygnał GNSS oraz centroidem retroreflektora SLR. Do tej pory obserwacje SLR do satelitów GNSS wykorzystane były głównie jako niezależne narzędzie do walidacji precyzyjnych produktów orbit satelitów GNSS. Niestety, obecnie potencjał obserwacji laserowych do satelitów GNSS nie był uwzględniany przy tworzeniu globalnych układów odniesień przestrzennych ze względu na poziom komplikacji w przetwarzaniu dwóch zupełnie różnych technik geodezji satelitarnej: obserwacji mikrofalowych i laserowych.



Pionierskie osiągnięcie naukowców z UPWr i TUM

Naukowcy z Instytutu Geodezji i Geoinformatyki UPWr przy współpracy z Politechniką w Monachium (TUM) wykorzystali kombinację technik mikrofalowej (GNSS) i laserowej (SLR) na pokładzie satelitów nawigacyjnych w celu realizacji globalnych ziemskich układów odniesienia na pokładzie satelitów Galileo i GLONASS.

W opracowaniu wykorzystano obserwacje mikrofalowe z satelitów systemów GPS, GLONASS i Galileo oraz obserwacje laserowe do satelitów Galileo oraz GLONASS. W opracowaniu przeprowadzono testy optymalnego warunkowania sieci stacji tworzonych przez stacje obu technik celem wyznaczania spójnego układu odniesienia realizowanego przez dwie sieci reprezentujące niezależne techniki.
Najlepszym wariantem jest spójne nałożenie warunków minimalnych: zerowej rotacji oraz translacji na obie sieci stacji. Ponadto zbadano możliwość przenoszenia orientacji układu tworzącego przez sieć techniki GNSS na sieć realizowaną przez stacje SLR za pośrednictwem satelitów oraz dokładność połączenia na pokładzie satelitów GNSS, którego jakość waha się w przedziale 40-50 mm dla pojedynczego pomiaru oraz kilku milimetrów, gdy zgromadzi się pomiary z wielu tygodni obserwacji. Na podstawie wektorów łączących obie techniki na pokładzie satelitów GNSS odtworzone zostały lokalne wektory pomiędzy wybranymi stacjami SLR i GNSS zapewniając długookresową stabilność połączenia i zgodność z pomiarami lokalnymi na poziomie 3 mm.

Rozwiązanie globalnych układów odniesienia na pokładzie satelitów GNSS stanowi alternatywę dla klasycznego rozwiązania, dzięki któremu możliwe jest częściowe uniezależnienie od pomiarów naziemnych. Pionierska metodologia opracowana przez naukowców z UPWr i TUM może z powodzeniem zostać wykorzystana w przyszłych realizacjach międzynarodowych ziemskich układów odniesienia (ang. International Terrestrial Reference Frames, ITRF) i służyć precyzyjnym obserwacjom Ziemi. Co więcej, integracja obserwacji laserowych i mikrofalowych pozwala na dokładniejsze wyznaczenie zmienności długości doby, jak również pozwala na połączenie stacji sieci znajdujących się na różnych kontynentach przy pomocy wektorów znajdujących się w przestrzeni kosmicznej na pokładzie satelitów GNSS. Więcej szczegółów znajduje się w artykule opublikowanym w czasopiśmie Journal of Geophysical Research: Solid Earth, który znajduje się pod adresem: https://doi.org/10.1029/2021JB022211 zespołu w składzie: G. Bury, K. Sośnica, R. Zajdel, D. Strugarek oraz U. Hugentobler.

Badania zrealizowano dzięki środkom Narodowego Centrum Nauki, grant pt.: „Zintegrowane ziemskie układy odniesień przestrzennych oparte o laserowe pomiary odległości do satelitów geodezyjnych, teledetekcyjnych oraz GNSS” UMO-2019/35/B/ST10/00515 (kierownik: Krzysztof Sośnica).


powrót do poprzedniej strony
Poczta / Logowanie do systemu
Stacja permanentna GNSS 'WROC'
GISLab - Laboratorium GIS
Laboratorium Multisensoryki
Stacja permanentna GNSS 'WROC'
Nasze konferencje

 2nd Gathers Hackathon
Rzym (Włochy), 17 - 18 lutego 2024
 Advanced Gathers School
Rzym (Włochy), 12 - 16 lutego 2024
 2nd Summer School
Delft (Holandia), 28 sierpnia– 1 września 2023
 1st Gathers Hackathon
Wiedeń (Austria), 13-14 kwietnia 2023
 1st Summer School
WROCŁAW-RYBNIK, 19 – 24 września 2022
 Gathers Kick-off meeting
WROCŁAW, 4-5 grudnia 2019
 GNSS Meteorology Workshop 2019
WROCŁAW, 19 - 20 września 2019
 XXIII Jesienna Szkoła Geodezji im. Jacka Rajmana
Wałbrzych, 21 - 22 września 2017
 EUREF 2017 Symposium
Wrocław, 17 - 19 maj 2017
 EUREF 2017 Tutorial
Wrocław, 16 maj 2017
 III Polski Kongres Geologiczny
WROCŁAW, 14 - 18 września 2016 r
Kartka z kalendarza
Maj 2024Imieniny obchodzi:
Magdalena, Teodozja, Maria

150 dzień roku (do końca pozostało 216 dni)
29
Środa

Efemerydy dla słońca:Tranzyt słońca []:12:49:17
Brzask astronomiczny []:01:00:01Zachód słońca []:20:54:54
Brzask nawigacyjny []:02:55:24Zmierzch cywilny []:21:39:07
Brzask cywilny []:03:59:28Zmierzch nawigacyjny []:22:43:11
Wschód słońca []:04:43:41Zmierzch astronomiczny []:01:00:01
Kontakt
INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
ul. Grunwaldzka 53
50-357 Wrocław

NIP: 896-000-53-54, REGON: 00000 18 67

tel. +48 71 3205617
fax +48 71 3205617

e-mail: igig@upwr.edu.pl