Aktualności

Szczeliniec Wielki - najwyższy szczyt Gór Stołowych - jest wyższy o 3 metry niż podają atlasy i podręczniki
25-08-2021

Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych w 2021r. przeprowadzona przez SKN Geodetów z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wraz z opiekunami


Najnowsze pomiary geodezyjne Szczelińca Wielkiego wskazują, że wysokość szczytu podawana w podręcznikach i atlasach - 919 m n.p.m. - jest zaniżona o 3 metry. Najwyższy punkt Gór Stołowych – Fotel Pradziada, zwany również Tronem Liczyrzepy, posiada wysokość 922,01 m względem poziomu Morza Północnego.

Ile wynosi wysokość Szczelińca?

Pracownicy Instytutu Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wraz ze studentami wykonali pomiary wysokości najwyższego punktu Gór Stołowych. W pomiarach wykorzystano niwelację precyzyjną, pozwalającą na osiąganie sub-milimetrowych dokładności, a także pomiary grawimetryczne przyspieszenia siły ciężkości oraz Globalne Nawigacyjne Systemy Satelitarne (GNSS): GPS, GLONASS, Galileo i BeiDou. W wyniku pomiarów okazało się, że przyjęta wysokość najwyższego punktu Szczelińca Wielkiego jest nieprawidłowa, a właściwa wysokość wynosi 921,84 m nad poziomem Morza Bałtyckiego oraz 922,01 m nad poziomem Morza Północnego.


Małpolud w Górach Stołowych


Skąd wynika różnica pomiędzy poziomem Morza Bałtyckiego i Północnego?

W Polsce obowiązują obecnie dwa układy wysokościowe: PL-KRON86-NH – odniesiony do mareografu w Kronsztadzie koło Sankt Petersburga, który mierzy średnią wysokość poziomu Morza Bałtyckiego oraz PL-EVRF2007-NH – odniesiony do mareografu w Amsterdamie, który mierzy średnią wysokość poziomu Morza Północnego. Układ PL-EVRF2007-NH jest nowszy i opiera się na pomiarach satelitarnych GNSS oraz wykorzystaniu pomiarów naziemnych – głównie niwelacji precyzyjnej. Starszy układ - PL-KRON86-NH oparty był wyłącznie na pomiarach naziemnych przeprowadzonych kilkadziesiąt lat temu, bez obserwacji satelitarnych, przez co można go stosować jedynie do końca roku 2023 r. Po tym okresie, wszystkie wysokości punktów na terenie Polski, podobnie jak w wielu krajach Europy Zachodniej, będą wyrażone względem mareografu w Amsterdamie. Różnica pomiędzy jednym i drugim układem wysokościowym waha się od 13 do 20 cm w zależności od regionu Polski. Na Szczelińcu Wielkim różnica ta wynosi 17 cm, stąd różne wysokości Szczelińca w zależności od przyjętego układu odniesienia.


Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych – inż. Adam Pałęcki – przewodniczący SKN Geodetów


Dlaczego Tron Liczyrzepy?

W Górach Stołowych skały przyjmują różnorodne formy przypominające swoim wyglądem zwierzęta i ludzi. Można tam spotkać Małpoluda, Psa, Wielbłąda, Mamuta, Słonia, Żółwia, Sowę, Głowę Emilki, Dzwoniący Kamień, Maszkarę, Bumerang, Zimną Dziurę, Szczebrzeszyńską Skałę, Murzynka, Babę, Blondyna, Piątala, Kaczęta, Dymny Kamień, Telewizor, Dzban, Gardziel, Serce Liczyrzepy, a także wejść do wąwozów Piekiełko i Diabelskiej Kuchni, a nawet odwiedzić Czyściec i Niebo. Forma skalna będąca zarazem najwyższym dostępnym punktem przypomina swoim kształtem fotel lub tron. Stąd przyjęło się, że na najwyższym fotelu zasiada Duch Gór – Liczyrzepa, zwany także Pradziadem.


Fotel Pradziada – najwyższy punkt Gór Stołowych


Dlaczego nie wystarczy pomierzyć wysokości techniką GPS?

Pomiary satelitarne GPS (czy też ogólniej GNSS – GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou) podają geometryczne wysokości punktów na podstawie pomiarów odległości satelita-odbiornik. Są to pomiary typowo geometryczne, niepowiązane z przyspieszeniem grawitacyjnym Ziemi. Natomiast wysokości, którymi się posługujemy – są to wysokości wyrażone względem poziomu morza. Przebieg spokojnego poziomu morza, czyli powierzchnia tak zwanej geoidy, jest niejednorodny ze względu na różną gęstości skał w skorupie ziemskiej. Tych różnic systemy satelitarne GNSS nie są w stanie wychwycić. Pomiary wysokości GNSS muszą być zatem korygowane modelem wysokości morza w danym punkcie, który nazywa się modelem geoidy. Jednakże w terenach górskich model geoidy nie jest dokładny ze względu na różne gęstości skał i niejednorodny przebieg poziomu morza „przeciągniętego” pod kontynent. Dlatego też do określenia właściwej i najbardziej dokładnej wysokości punktów należy stosować niwelację precyzyjną wraz z poprawkami z pomiarów grawimetrycznych przyspieszenia siły ciężkości pola grawitacyjnego. Tak też zostały pomierzone różnice wysokości pomiędzy punktem wysokościowym (reperem) u podnóża Szczelińca w Karłowie stanowiącego punkt państwowej geodezyjnej osnowy podstawowej a reperami znajdującymi się wokół Schroniska na szczycie Szczelińca. Jedynie ostatni odcinek pomiędzy reperami na szczycie i najwyższym punktem został pomierzony różnicowo techniką GNSS z tego względu, że Fotel Pradziada jest niedostępny dla niwelacji precyzyjnej i nie można ustawić stabilnie łaty geodezyjnej w najwyższym punkcie. Przyjęta technika pomiarowa pozwala wyznaczyć wysokości punktów z dokładnością do pojedynczych centymetrów.

Ostatecznie, po opracowaniu danych bieżących i archiwalnych oraz uwzględnieniu poprawek, okazało się, że wysokość Szczelińca Wielkiego nie wynosi 919 m, lecz 922 m i jeden centymetr względem poziomu Morza Północnego. Z tego powodu, trzeba będzie zaktualizować wysokość Gór Stołowych w podręcznikach oraz atlasach.


Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych – dr inż. Kamil Kaźmierski, dr inż. Adrian Kaczmarek, inż. Adam Pałęcki


Pomiary geodezyjne Gór Stołowych

Pomiary geodezyjne w Górach Stołowych przeprowadzane są regularnie od blisko 50 lat przez Studenckie Koło Naukowe Geodetów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Przez wiele lat pomiary te nadzorowane były przez zasłużonych opiekunów SKN Geodetów– dr inż. Krzysztofa Mąkolskiego oraz dr inż. Mirosława Kaczałka. Zazwyczaj mierzone były deformacje Szczelińca Wielkiego, które miały za zadanie określić stabilność i bezpieczeństwo poszczególnych form skalnych. Dlatego też pracownicy Instytutu Geodezji i Geoinfomatyki zainstalowali sieć reperów oraz punkty do pomiarów poziomych i satelitarnych GNSS u podnóża i na szczycie Szczelińca. Punkty te są regularnie monitorowane w ramach organizowanych obozów studenckich w Górach Stołowych. W 2021 r., podczas wakacyjnego obozu, został również pomierzony najwyższy szczyt gór, który wcześniej nie był przedmiotem zainteresowania. Okazało się, że różnica aż 3 metrów wprawiła geodetów w takie zakłopotanie, że pomiary musieli powtórzyć wielokrotnie, aby potwierdzić wyniki pomiarów. Każdy kolejny pomiar utwierdzał w przekonaniu, że właściwą wysokością Szczelińca jest 922 m. Jak się okazało, wysokość podawana w atlasach - 919,2 m dotyczy słupa sieci astronomiczno-geodezyjnej, który obecnie znajduje się pod tarasem widokowym przy Fotelu Pradziada, a nie najwyższego punktu Gór Stołowych.

Pomiar i opracowanie danych w 2021 r. wykonali byli i obecni opiekunowie SKN Geodetów – prof. dr hab. inż. Krzysztof Sośnica, dr inż. Adrian Kaczmarek oraz dr inż. Kamil Kaźmierski.


Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych – dr inż. Kamil Kaźmierski




powrót do poprzedniej strony
Poczta / Logowanie do systemu
Stacja permanentna GNSS 'WROC'
GISLab - Laboratorium GIS
Laboratorium Multisensoryki
Stacja permanentna GNSS 'WROC'
Nasze konferencje

 2nd Gathers Hackathon
Rzym (Włochy), 17 - 18 lutego 2024
 Advanced Gathers School
Rzym (Włochy), 12 - 16 lutego 2024
 2nd Summer School
Delft (Holandia), 28 sierpnia– 1 września 2023
 1st Gathers Hackathon
Wiedeń (Austria), 13-14 kwietnia 2023
 1st Summer School
WROCŁAW-RYBNIK, 19 – 24 września 2022
 Gathers Kick-off meeting
WROCŁAW, 4-5 grudnia 2019
 GNSS Meteorology Workshop 2019
WROCŁAW, 19 - 20 września 2019
 XXIII Jesienna Szkoła Geodezji im. Jacka Rajmana
Wałbrzych, 21 - 22 września 2017
 EUREF 2017 Symposium
Wrocław, 17 - 19 maj 2017
 EUREF 2017 Tutorial
Wrocław, 16 maj 2017
 III Polski Kongres Geologiczny
WROCŁAW, 14 - 18 września 2016 r
Kartka z kalendarza
Maj 2024Imieniny obchodzi:
Magdalena, Teodozja, Maria

150 dzień roku (do końca pozostało 216 dni)
29
Środa

Efemerydy dla słońca:Tranzyt słońca []:12:49:17
Brzask astronomiczny []:01:00:01Zachód słońca []:20:54:54
Brzask nawigacyjny []:02:55:24Zmierzch cywilny []:21:39:07
Brzask cywilny []:03:59:28Zmierzch nawigacyjny []:22:43:11
Wschód słońca []:04:43:41Zmierzch astronomiczny []:01:00:01
Kontakt
INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
ul. Grunwaldzka 53
50-357 Wrocław

NIP: 896-000-53-54, REGON: 00000 18 67

tel. +48 71 3205617
fax +48 71 3205617

e-mail: igig@upwr.edu.pl